რა არის ტოქსიკოზი ორსულობის დროს?
ტერმინით „ტოქსიკოზი“ ყოველდღიურ ენაში ხშირად გულისხმობენ ორსულობის ადრეულ გულისრევასა და ღებინებას. სიმპტომი შეიძლება დღის ნებისმიერ დროს გამოვლინდეს, არა მხოლოდ დილით. ის ჩვეულებრივ იწყება ორსულობის 9 კვირამდე და ბევრ ქალთან 14–16 კვირისთვის მცირდება, თუმცა ზოგჯერ უფრო დიდხანსაც გრძელდება.
მსუბუქი გულისრევა ხშირია და უმეტესად ნაყოფს არ აზიანებს. პრობლემა ხდება მაშინ, როცა ქალი ვერ იღებს საკვებსა და სითხეს, კარგავს წონას ან დეჰიდრატაციის ნიშნები უვითარდება.
რატომ ვითარდება გულისრევა?
ზუსტი მიზეზი სრულად განსაზღვრული არ არის. მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ორსულობის ჰორმონების სწრაფი ცვლილება, სუნისა და გემოს მომატებული მგრძნობელობა და კუჭ-ნაწლავის მოძრაობის შენელება. უფრო მძიმე სიმპტომის რისკი შეიძლება მაღალი იყოს მრავალნაყოფიანი ორსულობისას, წინა ორსულობაში ძლიერი გულისრევის, მოძრაობის ავადმყოფობის ან შაკიკის ისტორიისას.
როგორ შევიმსუბუქოთ ტოქსიკოზი?
- დილით ადგომამდე სცადეთ მშრალი კრეკერი ან პურის ნაჭერი;
- მიირთვით 5–6 მცირე ულუფა, რათა კუჭი დიდხანს ცარიელი არ დარჩეს;
- აირჩიეთ თქვენთვის მისაღები, ნაკლებად ცხიმიანი და ადვილად მოსანელებელი საკვები;
- სითხე დალიეთ მცირე ყლუპებით მთელი დღის განმავლობაში; ზოგჯერ საკვებსა და სითხეს შორის ინტერვალი უკეთ გადაიტანება;
- მოერიდეთ სუნსა და საკვებს, რომელიც გულისრევას გაძლიერებთ;
- დაისვენეთ — დაღლილობა სიმპტომს ხშირად აძლიერებს.
ზოგ ადამიანს ჯანჯაფილი ეხმარება, მაგრამ დანამატის დოზა ექიმთან შეათანხმეთ. პრენატალური ვიტამინის მიღების დროის შეცვლაც შეიძლება სასარგებლო იყოს; მისი შეწყვეტა ან შეცვლა თვითნებურად არ ღირს.
როდის არის ღებინება მძიმე — ჰიპერემეზისი?
Hyperemesis gravidarum არის ძლიერი და ხანგრძლივი გულისრევა/ღებინება, რომელსაც შეიძლება ახლდეს ორსულობამდელი წონის დაახლოებით 5%-ის დაკარგვა, დეჰიდრატაცია და ელექტროლიტების დარღვევა. ნიშნებია მუქი და მცირე რაოდენობის შარდი, შარდვის შეუძლებლობა, სითხის ვერდატოვება, წამოდგომისას თავბრუსხვევა, გულის აჩქარება და ძლიერი სისუსტე.
ასეთ შემთხვევაში ექიმს დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით. ზოგჯერ საჭიროა გადასხმა, ანალიზები და სტაციონარული მკურნალობა.
რომელი მედიკამენტები გამოიყენება?
თუ კვებისა და რეჟიმის ცვლილება არ კმარა, ექიმმა შეიძლება განიხილოს ვიტამინი B6, დოქსილამინი ან სხვა ანტიღებინების პრეპარატი. არჩევანი დამოკიდებულია სიმძიმეზე, თანმხლებ დაავადებებსა და უკვე მიღებულ წამლებზე. ორსულობისას ანტიღებინების საშუალება თვითნებურად არ მიიღოთ.
როდის შეიძლება სხვა მიზეზი იყოს?
თუ გულისრევა პირველად 9 კვირის შემდეგ დაიწყო, ან ახლავს ძლიერი მუცლის ტკივილი, სიცხე, ფაღარათი, ძლიერი თავის ტკივილი, ფარისებრი ჯირკვლის გადიდება ან მარჯვენა ფერდქვეშ ტკივილი, ექიმმა სხვა მიზეზებიც უნდა შეაფასოს.
რა როლი აქვს ექოსკოპიას?
ექოსკოპია ადასტურებს ორსულობის მდებარეობას და ვადას, ნაყოფის სიცოცხლისუნარიანობასა და რაოდენობას. ძლიერი გულისრევისას მრავალნაყოფიანი ორსულობის ან სხვა იშვიათი მდგომარეობის გამორიცხვა შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს. ადრეული კვლევის შესახებ წაიკითხეთ როდის ჩნდება ნაყოფის გულისცემა.
ექოსკოპია ლანა ეზიეშვილთან
თუ ტოქსიკოზი გაწუხებთ და ექიმმა ორსულობის ექოსკოპიური შეფასება გირჩიათ, რადიოლოგი ლანა ეზიეშვილი დაადგენს ორსულობის მდებარეობას, ვადას, ნაყოფების რაოდენობასა და შესაბამის ექოსკოპიურ მაჩვენებლებს.
დაჯავშნეთ ვიზიტი ლანა ეზიეშვილთან გეგმური ან ექიმის მიერ დანიშნული კვლევისთვის. თუ სითხეს ვერ იკავებთ, შარდი მკვეთრად შემცირდა ან გონება გიბინდდებათ, გეგმურ ვიზიტს ნუ დაელოდებით — დაუყოვნებლივ მიმართეთ გადაუდებელ დახმარებას.