რას ნიშნავს ციკლის გადაცდენა?
ციკლის გადაცდენა ნიშნავს, რომ მენსტრუაცია მოსალოდნელ დროს არ დაიწყო. მენსტრუალური ციკლი ითვლება ერთი მენსტრუაციის პირველი დღიდან მომდევნო მენსტრუაციის პირველ დღემდე. ზრდასრულებში ციკლი ხშირად 21–35 დღის ფარგლებშია, თუმცა ინდივიდუალური რიტმი განსხვავდება.
ერთჯერადი რამდენიმე დღიანი დაგვიანება შეიძლება სტრესს, ავადმყოფობას, მოგზაურობას ან რეჟიმის ცვლილებას უკავშირდებოდეს. განმეორებითი დარღვევა, მენსტრუაციის სამი თვის ან მეტხანს არარსებობა, ძალიან ხშირი ან იშვიათი ციკლი უკვე შეფასებას საჭიროებს.
პირველი ნაბიჯი — ორსულობის გამორიცხვა
რეპროდუქციულ ასაკში ციკლის გადაცდენის ყველაზე მნიშვნელოვანი პირველი მიზეზი ორსულობაა. თუ სქესობრივი კონტაქტი გქონდათ, ჩაიტარეთ ორსულობის ტესტი ინსტრუქციის შესაბამისად. ძალიან ადრეულ ვადაზე უარყოფითი პასუხი შეიძლება ნაადრევი იყოს; მენსტრუაციის არდაწყებისას ტესტი გაიმეორეთ ან ექიმს მიმართეთ.
დადებითი ტესტისას ექოსკოპიის დრო სიმპტომებსა და სავარაუდო ვადაზეა დამოკიდებული. ძლიერი ცალმხრივი ტკივილის, სისხლდენის, თავბრუსხვევის ან გულის წასვლისას სასწრაფოდ უნდა გამოირიცხოს საშვილოსნოსგარე ორსულობა.
მენსტრუალური ციკლის დარღვევის ძირითადი მიზეზები
- ორსულობა და ძუძუთი კვება;
- სტრესი, ძილის დეფიციტი, მნიშვნელოვანი მოგზაურობა ან მწვავე ავადმყოფობა;
- სხეულის წონის სწრაფი კლება ან მატება, არასაკმარისი კვება;
- ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვა;
- პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი (PCOS);
- ფარისებრი ჯირკვლის ან პროლაქტინის დარღვევა;
- პერიმენოპაუზა ან საკვერცხის ფუნქციის ნაადრევი დაქვეითება;
- ჰორმონული კონტრაცეფცია და ზოგიერთი სხვა მედიკამენტი.
რა ნიშნებს უნდა მიაქციოთ ყურადღება?
ექიმს უთხარით, თუ დარღვევასთან ერთად გაქვთ აკნე, ჭარბი თმიანობა, წონის ცვლილება, ძუძუდან გამონადენი, თავის ტკივილი, მხედველობის ცვლილება, მენჯის ტკივილი, ძალიან უხვი სისხლდენა ან ორსულობის დაგეგმვის სირთულე. ეს დეტალები მიზეზის შერჩევაში ეხმარება.
როგორ ტარდება დიაგნოსტიკა?
შეფასება იწყება ციკლის ისტორიისა და მედიკამენტების განხილვით. შეიძლება დაინიშნოს ორსულობის ტესტი, სისხლის საერთო ანალიზი, ფარისებრი ჯირკვლისა და სხვა ჰორმონების კვლევა. მცირე მენჯის ექოსკოპია აფასებს საშვილოსნოს, ენდომეტრიუმსა და საკვერცხეებს; ის შეიძლება დაეხმაროს PCOS-ის ნიშნების, კისტის, მიომის ან სხვა სტრუქტურული ცვლილების გამოვლენას.
ექოსკოპიური სურათი მხოლოდ ერთ-ერთი ნაწილია — მაგალითად, PCOS-ის დიაგნოზი მხოლოდ საკვერცხის იერსახით არ დგინდება. შედეგი უნდა შეფასდეს სიმპტომებსა და ლაბორატორიულ მონაცემებთან ერთად.
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?
დაგეგმეთ კონსულტაცია, თუ ციკლი ადრე რეგულარული იყო და რამდენიმე თვეა შეიცვალა; მენსტრუაცია სამი თვეა არ გქონიათ და ორსულად არ ხართ; ციკლი მუდმივად 21 დღეზე მოკლე ან 35 დღეზე გრძელია; გაქვთ სისხლდენა ციკლებს შორის ან სქესობრივი კონტაქტის შემდეგ.
სასწრაფო დახმარება საჭიროა დადებითი ორსულობის ტესტისა და ძლიერი ტკივილის/სისხლდენისას, ან უხვი სისხლდენისას თავბრუსხვევითა და სისუსტით.
მცირე მენჯის ექოსკოპია ლანა ეზიეშვილთან
ციკლის დარღვევის მიზეზის ძიებისას ხარისხიანი ექოსკოპია ექიმს საშვილოსნოსა და საკვერცხეების სტრუქტურული შეფასებით ეხმარება. რადიოლოგი ლანა ეზიეშვილი ატარებს ტრანსაბდომინალურ და საჭიროებისას ტრანსვაგინალურ მცირე მენჯის კვლევას.
თუ ციკლის გადაცდენა მეორდება ან ექიმმა ექოსკოპია დაგინიშნათ, დაჯავშნეთ ვიზიტი ლანა ეზიეშვილთან. თან იქონიეთ ბოლო მენსტრუაციების თარიღები, ანალიზები და წინა კვლევები — ეს შეფასებას უფრო ინფორმაციულს გახდის.